تبلیغات
طوبی سلماس - سرمازدگی باغات

امروز:

سرمازدگی باغات

» نوع مطلب : موضوعات تحقیقاتی ،

میزان مقاومت بافت های مختلف گیاهان برحسب نوع و جنس آنها و حالات مختلف تكامل در زمان های مختلف رویش در مقابل سرما ویخبندان متفاوت است.درجه حرارت هایی كه سبب بروز خسارت در گیاه می شوند در مراحل مختلف گل و میوه درمكانهای  مختلف یكسان نبوده و با همدیگر اختلاف دارند از طرفی وضع هر گل با توجه به موقعیت خاص قرار گرفتن آن در روی درخت از نظر میزان تشعشع و درجه حرارت فردی متفاوت است و نیز چندین گل كه به ظاهر شبیه یكدیگر و در شرایط مشابه قرار دارند به دلیل تفاوت های درونی میزان مقاومت های مختلفی را نسبت به یك درجه حرارت از خود نشان می دهند. تعیین دقیق حرارت خطرناك كه موجب از بین رفتن بافت گل یا میوه های جوان می شود در تمام سطح باغ و برای همه درختان عملاً میسر نیست.
مقاومت در مراحل مختلف رشدی
میزان مقاومت ارقام در مراحل رشد شكوفه از غنچه تا تشكیل میوه متغیر می باشد. هر چقدر جوانه گل از مرحله غنچه به باز شدن كامل نزدیك تر شود درجه مقاومتش به سرما كمتر می گردد تا موقعی كه میوه تشكیل        می شود به حداقل می رسد به طوریكه در این مرحله صدمه سرما  5 تا10 برابربیشتر از زمان گل می باشد.
طولانی شدن دوره سرما در كلیه مراحل اثر منفی روی شكوفه ها خواهد داشت.ارقام مختلف درختان میوه به علت خصوصیات مورفولوژیكی گل ها و برحسب مبداء و منشاءآنها در مقابل سرمای بهاره مقاومت های متفاوتی از خود نشان می دهند. ارقامی كه گلبرگ ها نیمه باز هستند و میله های جنسی را می پوشانند و ارقامی كه گلهای آنها در داخل شاخ و برگ قرار دارند در مقابل سرما مقاوم ترند .
مشاهدات نشان داده كه قوی یا ضعیف بودن یك درخت تأثیر عملی در درجه دوام یا مقاوت گل های آن در مقابل سرما ندارد.قوی بودن درختان در رشد و نمو رویشی تأثیر گذار است. در مواردی نیز مشاهده شده است كه بعد از صدمه دیدن شكوفه ها از سرما یكسری شكوفه های ثانوی باز می شود .به طور كلی خاصیت ترمیمی از نظر محصول اگر هم در بعضی انواع ارقام باشد ارزش عملی برای باغدار ندارد .
اثرات حرارت قبل از بروز سرما در میزان مقاومت شكوفه ها
آزمایشات روی گیاهان یكساله مانند كلم نشان داده است كه اگر آنها قبل از بروز هوای سرد در محیط نسبتاً سردی قرار داشته باشند كمتر صدمه خواهند دید و مقاومتشان به سرما بیشتر خواهد شد این موضوع تا حدودی در باغات نیز صدق می كند، دربعضی اوقات میزان حساسیت به سرمادر شكوفه های برخی ارقام مانند سیب ،گلابی و گیلاس كه به سرعت در یك هوای گرم باز شده باشند در دوره قبل از باز شدن  كمتر از دوران بعد از باز شدن می باشد . اگر حرارت چندین روز پایین باشد و در سطح گل ها رطوبتی نباشد حرارت كشنده برای شكوفه های باز در هلو، زردآلو، بادام و بعضی آلو ها حدود 5/5- درجه سانتی گراد و برای سیب 4- درجه سانتی گراد پیش بینی شده است در حالیكه در شب های بی ابر كه برگشت تشعشع زیاد می باشد شكوفه ها در حرارت های بالاتر از درجات ذكر شده فوق از بین خواهند رفت ،در چنین شب هایی شكوفه ها و میوه های جوان و ریز در اثر تشعشع قسمتی از حرارت پتانسیل خود را از دست می دهند و عملاً بافت گل و میوه بیشتر از هوای مجاور خود سرد می شود .و حرارت آنها و میوه های جوان و ریز چند درجه كمتر از درجه حرارت هوای محیط می گردد  و به ظاهر به نظر ومی رسد كه در حرارت بالاتر صدمه دیده اند مثلاً اگر درجه حرارت هوای باغ حتی یك كمی از درجه انجماد آب (صفر درجه) بالاتر نیز باشد در اثر تشعشع طولانی ممكن است حرارت شكوفه ها و میوه ها به چند درجه زیر صفر برسد و از بین بروند .
علائم خسارت و صدمه سرمازدگی
تخمدان  حساس ترین اندام زایشی گیاه در برابر سرما بوده و اگر این ها سالم باشند در اكثر موارد گل سالم تلقی می شود . اگر سرما بعد از عمل تلقیح درسیب حادث شود گل های سیب مقداری از خسارت وارده از سرما به بذرها را تحمل كرده و میوه ها به رشد خود ادامه می دهند در برخی از ارقام سیب رشد میوه ها تا مرحله رسیدن كامل ادامه پیدا می كند، ولی این قبیل میوه ها كوچكتر از اندازه معمولی می باشند. گلابی از این حیث از سیب بهتر عمل می كند و میوه اكثر ارقام گلابی علی رغم از بین رفتن بذورقادرند سریع به رشد خود ادامه داده و به طور طبیعی برسند.در انواع هسته دارها ممكن است میوه صدمه وارده را ابتدا نشان ندهد ولی در آخرین مراحل درشت شدن قبل از رسیدن ،میوه صدمه دیده از سرما معمولاً مقداری صمغ ترشح می كند و حالت طبیعی خود را از دست می دهد این قبیل میوه ها ممكن است به مرحله رسیدن نرسند و قبل از آن بریزند اگر صدمه سرما زیادتر باشد آنها بعد از گل كردن در مدت كمی خواهند ریخت در هسته داران اگر قاعده مادگی صدمه ببیند خیلی به ندرت ممكن است میوه بتواند به نمو خود تا حد رسیدن ادامه دهد . در هلو بعد از تلقیح و شروع اولین مراحل تشكیل میوه حساس ترین قسمت را آوندهای اطراف تخمدان تشكیل می دهند بعد به ترتیب جدارهای تخمدان ،قسمت گوشتی میوه،حساسیت به سرما را دارا می باشند.برای بروز خسارت سرمازدگی حتماً نیاز به كاهش دما به زیر صفر نمی باشد بلكه تجربیات نشان داده كه كه در بعضی گیاهان پایین آمدن درجه حرارت برای چند روز حتی در حرارت های كمی بالای صفر در موقع گل موجب وارد آمدن صدمه به محصول شده است و این صدمه ناشی از صدمه مستقیم به گل و اعضای جنسی آن نیست بلكه به علت عدم رشد لوله پولن در اثر سردی محیط می باشد .این تأخیر در رشد موجب می شود كه پولن و گامت های آن در لوله به موقع نتوانند وارد تخمدان شوند و خود را به تخمك برسانند در نتیجه گل قبل از انجام تلقیح در اثر به وجود آمدن طبقه جدا كننده در زیر تخمدان یا دمگل بریزد وجود هوای سرد و بارانی و باد حتی اگر به زیر صفر نرسد در درختانی كه تلقیح آن ها به وسیله زنبور باید انجام گیرد موجب عدم فعالیت حشرات یا تقلیل آن ها شده و از این راه عدم تشكیل میوه و كمی یا فقدان محصول را سبب خواهد شد.
اثر سرما در میزان محصول
میزان خسارت وارده به درختان مختلف با توجه به درصد شكوفه های باقیمانده در روی درختان متغییر  می باشد مثلاً در هلو اگر از 20 هزار عدد جوانه گل و شكوفه فقط10/1 گل ها تبدیل به میوه شود یك محصول اقتصادی خوب محسوب خواهد شد در صورتیكه در رقم دیگری كه مثلاً8000 عدد شكوفه داشته باشد اگر در اثر بروز سرما 90% آنها از بین بروند افت محصول را دارا خواهیم بود . به طور كلی اگر 5% الی 10% شكوفه ها سالم مانده و تبدیل به میوه شوند خسارتی محسوب نخواهد شد . ممكن است سرما به حدی نباشد كه محصول را از بین ببرد ولی موجب نامرغوبی محصول گردد یا سبب ریزش بیش از حد معمول میوه هایی كه به ظاهر سالم به نظر می رسند گردد .همچنین در اثر سرمای خفیف میوه ها ممكن است تغییر فرم و شكل داده و بازار پسندی خود را از دست بدهند مثلاً برروی پوست گلابی و برخی ارقام سیب و سایر میو ها یك نوع لكه و كمربند هایی با پوست زبر و چوب پنبه ای تولید شود و یا میوه بد شكل رشد كند و گودی هایی در سطح آن به وجود آید همه این ها موجب نامرغوبی میوه و تقلیل بهای آن می گردد پدیده دیگر گل كردن دوباره است در سال هایی كه سرما قسمت عمده جوانه های گل را در بهار از بین می برد دربعضی سال ها بخصوص در درختانی مثل سیب و گلابی شاخه های كوتاه بارده مجدداًجوانه های گل تولید كرده و شكوفه ثانوی به وجود می آورند .هرچند ممكن است بدون بروز سرما در بعضی سالها در اثر سایر عوامل نیز این شكوفه های ثانوی  دیده شوند . اصولاً این پدیده را می توان یك تلاش دوباره درخت برای تولید محصول ثانوی تلقی كرد. این محصول غیر فصل ریز تر و نامرغوبتر و به علت نداشتن فرصت كافی معمولاً نارس می ماند و بهتر است میوه ها را در ابتدای تولید از بین برد تا نیروی درخت بی فایده مصرف نشود .
سرمازدگی در سال آوری میوه های سرد سیری اثر دارد معمولاً اگر اتفاق دیگری نیفتد میزان محصول در سال های بعد از سرما همواره بیشتر خواهد بود .
نقل از سایت ترویج کشاورزی استان مرکزی


نوشته شده در : سه شنبه بیست و ششم بهمن 1389  توسط : مهندس محبوب آقازاده.    نظرات() .

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر